"Haberdar olun, hazırlıksız yakalanmayın!"

Maksimum Yağışlar Şiddet ve Tekerrür Analizleri

Günümüzde can ve mal kayıplarına neden olan sel ve taşkınların kontrolü, her çeşit su yapısı (baraj, gölet, sulama ve drenaj kanalları, kanalizasyon vb.) tasarımında, taşkın kontrol işlerinin planlama ve projelendirilmesi, mevcut kaynakların optimal kullanımı göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Bu durum yağış değerlerinin güvenilir biçimde toplanması ve geleceğe yönelik doğru biçimde tahmin edilmesi gereğini ortaya çıkarmaktadır.

Türkiye Maksimum Yağışları ve Tekerrür Analizlerinde en az 10 yıl güvenilir gözlemi olan plüviyograflı (yazıcı yağışölçer) istasyonlarımızın yağış verileri kullanılmaktadır. Yıllık olarak standart zamanlardaki (5, 10, 15, 30 dk, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 12, 18 ve 24 saat) maksimum yağış değerleri tespit edilir. Yağış-Şiddet-Süre Tekerrür analizleri yapılarak 2, 5, 10, 25, 50 ve 100 yıllık tekerrür periyotlarında olması muhtemel yağış miktarı hesaplanır. Bu hesaplamalarda kullanılan olasılık yoğunluk fonksiyonları;

Yağışların çeşitli büyüklükleri ve bunların frekansları arasındaki ilişkiyi veren yağış frekans değerleri, diziye en iyi uyan olasılık dağılım fonksiyonlarının Khi Kare ve Kolmogrov-Simirnov uygunluk sınamalarından geçirilerek belirlenmesiyle gerçekleşmektedir.

Şiddetli Yağış: Belirli zaman içinde belirli miktarda su bırakan yağışları Şiddetli Yağış olarak tanımlanır ve aşağıdaki formülle ifade edilir.

Formül 01

R= Yağış Miktarı (mm) t= Yağışın devam süresi (dk)

Standart zamanlardaki hesaplanan şiddetli yağış eşik miktarları aşağıda verilmektedir.

Süre (dk) Yağış Miktarı (mm) Süre (dk) Yağış Miktarı (mm)
5 5.0 240 33.2
10 7.1 300 36.7
15 8.6 360 39.7
30 12.2 480 44.7
60 17.1 720 52.0
120 24.0 1080 58.1
180 29.0 1440 60.0

Standart Zamanlardaki Ekstrem Yağışlar

Ülkemizde standart zamanlarda görülen en yüksek yağış miktarları, yer ve tarihlerini içeren tablo aşağıda verilmiştir.

Süre (dk) Miktar (mm) Yer Tarih
5 DK 50,5 HOPA 07.07.1988
10 DK. 60.6 HOPA 07.07.1988
15 DK. 70.7 HOPA 07.07.1988
30 DK. 90.9 HOPA 07.07.1988
1 SA. 131.0 ANTALYA 03.11.1995
2 SA. 180.5 ANTALYA 03.11.1995
3 SA. 230.9 MARMARİS 11.12.1992
4 SA. 332.3 ANTALYA 04.11.1995
5 SA. 374.3 ANTALYA 04.11.1995
6 SA. 390.3 ANTALYA 04.11.1995
8 SA. 410.4 ANTALYA 04.11.1995
12 SA. 428.1 ANTALYA 04.11.1995
18 SA. 464.8 MARMARİS 10-11.12.1992
24 SA. 466.3 MARMARİS 10-11.12.1992

2016 Yılı Standart Zamanlardaki Maksimum Yağışlar

2016 yılında standart zamanlarda en yüksek yağış değerleri Rize ve Ayvalık’ta gerçekleşmiştir. Rize’de 5 Temmuz 2016 tarihinde meydana gelen yağışta, 5 dakikada 17.4 mm, 60 dakikada 96.2 mm ve 8 saatlik sürede ise 171.5 mm yağış ölçülmüştür. Rize’de meydana gelen yağışların tekerrür periyodu 180 yıla kadar çıkmaktadır.

Ayvalık’a 28-29 Kasım 2016 tarihlerinde 24 saatte düşen 248.1 mm maksimum yağışın, tekerrür periyodu ise 200 yıldan fazladır. Aynı zamanda bu yağış Ayvalık için uzun yıllarda görülen ekstrem (en yüksek) yağış değerleridir.

Tablo

Grafik

2016 Yılı 5 Dakikalık Maksimum Yağışların Dağılışı

2016 Yılı 1 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı

2016 Yılı 6 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı

2016 Yılı 24 Saatlik Maksimum Yağışların Dağılışı