İklim Değişikliği

İklim Değişikliği ve Mevcut Durum

İklim Değişikliği

İklim sistemi; atmosfer, kara yüzeyleri, kar ve buz, okyanuslar ve diğer su kütleleri ile canlıları kapsayan karmaşık ve etkileşimli bir sistemdir. Bu sistem zaman içinde kendi iç dinamiklerinin etkisi altında veya dış etmenlerdeki değişikliklere bağlı olarak değişim gösterir. Güneş radyasyonu, iklim sisteminin ana güç kaynağıdır. Yerkürenin radyasyon dengesini etkileyen üç temel yol bulunmaktadır:

1. Gelen güneş radyasyonundaki değişiklikler (Güneşin kendisindeki ya da Yerkürenin yörüngesindeki periyodik değişiklikler).
2. Güneş radyasyonunun yansıtılan kısmındaki değişiklikler (Albedo; bulut örtüsü, aerosoller ya da arazi örtüsü değişimleri).
3. Yerküreden uzaya geri gönderilen uzun dalgalı radyasyondaki değişiklikler (Atmosferdeki sera gazı birikimlerine bağlı olarak).

Günümüzde sözü edilen küresel iklim değişikliği; fosil yakıtların yakılması, arazi kullanımı değişiklikleri, ormansızlaştırma ve sanayi süreçleri gibi insan etkinlikleriyle atmosfere salınan sera gazı birikimlerindeki hızlı artışın doğal sera etkisini kuvvetlendirmesi sonucunda yerkürenin ortalama yüzey sıcaklıklarındaki artışı ifade etmektedir.

Mevcut Durum

1750'li sanayi devrimi sonrasında artan insan faaliyetleri ile atmosfer kompozisyonu hızla değişmektedir. En önemli sera gazı olan CO₂'nin atmosferdeki birikimi sanayi öncesi dönemde yaklaşık 280 ppm düzeyindeyken Ağustos 2025'te 425 ppm seviyesine yükselmiştir. Sanayi öncesi yaklaşık 715 ppb olan Metan (CH₄) birikimi 1935 ppb'ye ulaşmıştır. Arktik deniz buzulu alanı 1979'da 7.0 milyon km² iken 2024'te 4.3 milyon km²'ye gerilemiş; küresel deniz seviyesi 1993'ten bu yana yaklaşık 91 mm yükselmiştir.